Tropa de Elite

October 24, 2007 · 3 comments

Toen ik Cidade de Deus in 2002 zag, wist ik dat ik op een of andere manier iets met Brazilië te maken zou krijgen.  Het Braziliaanse geweld roept in Vlaanderen een simplistisch reactie van gruwel op.  De realiteit is van een andere complexe orde.  Het leven in onze Vlaamse welvaartstaat is enigszins artificieel en zelfs de vermeende culturele expressies van ‘het echte leven in de straat’ zijn dat.  Ik ben iemand die niet gelooft dat we onze huidige welvaarstaat in Vlaanderen kunnen instandhouden.  In dat perspectief ben ik maar al te blij dat mijn kinderen een dubbele Braziliaans en Belgische nationaliteit zullen hebben.

Onze Vlaamse context en vraagstukken zijn artificieel kortzichtig.  De corruptie in Vlaanderen is minstens even groot als die in Brazilië; alleen is ze verhuld in een stilzwijgend goedkeuren.
In Brazilië is die dynamiek veel complexer en leerrijker, zeker in dit decennium waarin de Braziliaanse economie hoge toppen scheert.

Cidade de Deus is één van die Braziliaans films die op internationaal respect kon rekenen.  De film speelde in menig Belgische cinemazalen in 2002.
Gisteren zag ik “Tropa de Elite” van José Padilha. Tropa de Elite betekent elitetroepen, in dit geval de fameuze BOPE (Batalhão de Operações Policiais Especiais), de elitetroepen van de militaire politie in de staat Rio de Janeiro. De film kende op 12 okotober zijn première in een bekende cinema van Rio de Janeiro en vertelt het verhaal van twee vrienden die deel uitmaken van de gevreesde troepenmacht van 400 mannen. Aan publiciteit ontbrak het niet: enkele weken geleden was er al heisa omdat de film al in piraatversie te koop was in de straten van de cidade maravilhosa. De krant O Globo publiceerde een interview met een anoniem lid van de BOPE die de feiten van de film bevestigde: corruptie en het in stand houden van die corruptie door de leidende officieren, gebrek aan steun van de politieke verantwoordelijken, het verwijt aan diegenen die de drugs kopen & gebruiken en aldus de misdaad financieren.
Mijn verwachtingen waren laag; oorzaak daarvan de cliché site met de al even cliché track; de tracks in de film zelf zijn veel sterker -inderdaad, ik kan niet ontkennen dat ik fan ben van Rio Funk, in het bijzonder MC Cidinho & Doca; maar je moet een Baile Funk meegemaakt hebben om die passie te verstaan.

Waarom de film zo passioneert?  Ik quote José Mariano Beltrame, de “Secretário de Segurança Pública do Rio de Janeiro”; hij woonde de première bij en sprak nadien: “De maatschappij die roept om een einde te maken aan al dat geweld is dezelfde maatschappij die het geweld in stand houdt door drugs te kopen”.

Getuige daarvan dit filmpje van een ‘publiek feestje’ van PCC in Sao Paulo:

[youtube]5N72QXDV4w4[/youtube]
In de Carrefour laten ze je ook proeven tussen de rekken.

Je moet de Braziliaanse historiek kennen om te begrijpen waarom Brazilianen zo verschillen van onze calvinistisch doordrenkte maatschappij.  Wij denken dat we bezig zijn met ethische vraagstukken in onze politiek en dagdagelijks leven.  Onze ethische spieren zijn lamgespoten met luxe en de vermeende luxe van een overkoepelende staat.  Hoe we ons in Vlaanderen ooit gaan kunnen aanpassen aan een fundamentele veranderende maatschappij -de muren barsten vroeger dan later- is nog maar de vraag.  Als elke Vlaming elke dag op zichzelf zou aangewezen zijn voor het nemen van echte fundamentele beslissingen is nog maar de vraag.

Het regent hier vandaag bakken en onze meid kreeg net een telefoontje dat haar huisje (op 3 uur van hier) is ondergelopen.  Geen staat die haar zal helpen; onze reactie is wat telt.   Als ik morgen aangehouden wordt in de wagen zonder internationaal rijbewijs (in België vergeten) ben ik ook aangewezen op de ethiek van de politieman die me zal tegenhouden (en omgerekend 400 EU per maand verdiend).  Niets boeiender dan zelf je verantwoordelijkheden te moeten nemen; elke dag weer.