John Mauldin heeft het in zijn nieuwsbrief vandaag uitgebreid over… België. Zijn voorspellingen voor 2012 stemmen tot nadenken.

“The standout surprise candidate for sovereign default by end-2012 is Belgium. Moreover, first glance at the numbers gives no particular reason to expect Belgium to default. Its potential financial problems have been on the radar screen for so long that we have grown used to them, rather like those many parents who fail to recognise the repulsiveness of their offspring. With net government debt of €400bn, it is hardly a huge world borrower in absolute terms. Yet default could occur almost entirely by accident and the ripples be far greater than its size warrants, because of its position as the de facto federal capital of the EU. Belgium’s hastening car crash is not in current bond prices or exchange rates. ”
…
“Turning of the taps. As the third richest region in Europe (after Luxembourg and London) it could in theory exist as a wealthy city-state cum federal capital, but such a dream is a chimera. Derided eurocrats live a life apart. Even Brussels-born residents who benefit from their largesse often complain that the many organisations have created rich ghettos from which they are excluded. That these eurocrats are out of touch has been demonstrated both by pay and expenses enough to make a third world dictator blink, and recent demands for pay rises.
There is a commonsense test to apply to the financial future of Brussels. Most European countries are net recipients of aid from the EU. Of the minority putting money in, Germany dominates. Other small contributors such as Scandinavia or the UK are co-joined triplets with Germany. Forced to slash their own capital, social, and welfare budgets following the financial crash, they will not put more into Brussels. It is a matter of time before each country decides to reduce its net or gross cheques written out to various Brussels organisations; hence the second most important engine of Belgium’s economy (after the wider economy of Flanders) suffers its first ever post-war squeeze. This means it has less largesse to spread around – particularly in Wallonia. Moreover, Brussels is no longer so logical a geographic centre for a federal capital since the EU expanded eastwards. This has not been lost on the Germans (Brussels’ most significant honey provider). Its press and politicians have suggested for example that NATO be moved from a largely neutral country with minimal military capability to one with a little more vim, such as Germany. France would murder to get its hands on more EU institutions. Even the UK, ever-equivocal about what it really wants form the EU, and outside the euro zone, would like a few pointless but foreign funded pork barrels like EURATOM. Such major political changes will take time. Turning off the money spigot is easier and will happen sooner. ”
…
“To repeat, the net €400bn national debt is chicken feed – less than half the loss racked up by America’s AIG in 2007-8. And in wealthier times, the dream then shared by most of its members, of a politically united Europe would have ensured a quick bailout led by Germany. Mrs Merkel has already discovered that small cash subsidies to the profligate, such as Greece, are very expensive electorally. So foot dragging and evasion are sure to be the political order of the day. As the divorce commences, little is gained in double guessing the next phase. Whether Flanders goes alone as a fabulously rich small state or joins up with Holland (now the religious issue is moribund) is a moot point. Equally, whether France chooses to absorb Wallonia into greater France (Sarkozy’s wild card to escape likely electoral defenestration?) or to subsidise Wallonia as a client state again, is also an unknown. On every topic, there is no agreement on how these regions should evolve, nor who is responsible for the debts, further ensuring delay. ”
…
“If markets have re-learned one lesson recently, it is that small events have disproportionate results. Belgium ranks as the world’s 20th economy by size, accounting for 0.8% of world GDP. Greece before the fall was No. 28, with 0.6%; its problems continue to shake markets, both because they were unexpected and because of the risk of a domino effect. So too would be the problem with Belgium. It is yet another reason why government bonds are toxic and why at some stage their yields will blow out, thus capital values fall.
Obviously, not holding Belgian shares on a medium term basis is sensible unless valuation work has fully taken account of these unexpected risks (clients have zero exposure). Once again the euro would fall and the German export machine boom. Equity markets would rattle around for a while but then absorb the key lesson. For Belgium is yet another example, as if one was needed, that the supply of government bonds over coming years will continue to soar to unprecedented levels even. All commodity prices tumble when the supply is perceived as infinite. Meanwhile, equities would benefit. ”

Vandaag in De Tijd dit alarmerend bericht: andermaal niew record faillisementen.

“Het aan­tal fail­lis­se­men­ten in ons land blijft maand na maand pie­ken. Nieu­we cij­fers van het in­for­ma­tie­kan­toor Gray­don leren dat vo­ri­ge maand 825 on­der­ne­min­gen over de kop gin­gen. Daar­mee heb­ben we de slecht­ste mei­maand ooit ach­ter de rug… Met­een is ook voor de vijf­de maand op rij het ‘re­cord van de maand’ ge­bro­ken. In april gin­gen 802 be­drij­ven over de kop. Maart was de slecht­ste maand ooit met 1.​050 fail­lis­se­men­ten. Over de eer­ste vijf maan­den van dit jaar gin­gen in to­taal al 4.​298 be­drij­ven over de kop, 4,37 pro­cent meer dan in de­zelf­de pe­ri­o­de vorig jaar en an­der­maal een ab­so­luut re­cord.
Binnen het Vlaamse geweste staat Oost-Vlaanderen op kop met een stiging van 18,26% in het aantal faillisementen, gevolgd door Limburg met 11,48% en Antwerpen met 4,98%.  In West-Vlaanderen daalde het aantal faillisementen.”

Steven Kaplan deze week (take it for what it is worth):
“The media continue to harp upon the theme of which stocks should be bought now that this or that event has happened, rather than asking whether it is right to buy stocks. Only a few analysts have recommended “using caution”, with almost none actually advocating doing any meaningful selling. This is similar to the mood in the first half of 2008, when almost no one either recognized or wanted to admit that we could have begun a major bear market. We are likely to have a continued increase in the number and severity of negative divergences, so that regardless of whether equities and commodities are moving higher or lower, the internals will mostly continue to deteriorate as they have been doing for several months. Fewer and fewer equity sectors will be moving higher, in a classic narrowing of the rally.  If you know now that you will heavily buy commodity-share and emerging-market equity funds in 2011 and 2012, whenever they have become absurdly oversold and undervalued, and that you will eventually sell these funds roughly two to four years after you purchase them, then you are way ahead of the game. You could end up tripling your money, even after taxes, by making no other trades than buying very low in 2011-2012 and selling very high in 2014-2016. My personal profit from buying in late 2008 and early 2009, and selling in early 2010, far exceeded my total profits from all the trading I had done since I was born. I similarly expect my gains from the next bull market to be enormously higher than my current net worth, as they should be for you also.”

Het meest genoot ik afgelopen week van deze speech/presentatie van Marc Faber op het Ludwig von Mises institute vorige week:

Niet dat ik pessimsitscih ben, integendeel zelfs. Niets zal zijn wat het vroeger was en dat betekent: ongeziene opportuniteiten. Uit de speech van Marc heb ik vooral onthouden:

1: “Nowadays everyone should have at least 50% of its assets outside of the developed world”
2: “But I already saw then in 1973 that Asia had some potential. Of course what has happened in the world over the past 40 years is really mind boggling… When people come to me and say, Marc you have been so lucky to have had the opportunity to have gone to Asia in 1973, I think that today there are far more opportunities today then then at that time.”

Afgelopen woensdag in België geland voor 10 dagen, een bevreemdende ervaring…
Pure chaos op de luchthavens, de kerk en staat op haar kop.

Maar vooral: niets is wat het lijkt, manipulatie en demagogie alom; en de Belgen blijven staan en kijken ernaar.

Nog donderdagavond op Phara: Marc Eyskens die tegen Alexander Decroo brult dat de spreads van de Belgische bonds in spreidstand gaan.  Alexander had geen stof tot reactie in de uitzending, en moest eerst  even Google raadplegen voordat hij een repliek kon geven; te laat.

Maar ondertussen steekt Strafor wel een waarschuwing op en ziet ook Jim Bianco geen uitweg voor Griekenland.

En dan is er nog de muntcrisis wereldwijd; ook Brazilië en Indië vervoegen de VS in de druk op China om de Chinese Yan te laten opwaarderen.

We hadden al VBO voorzitter Thomas Leysen die België “het Griekenland aan de Noordzee” noemde, Paul D’Hoore ziet het ook niet echt zitten en in De Tijd van deze zaterdag sloeg Urbain Vanderurzen, topman van het Leuvense LMS ook de nagel op de kop:

Q: Ons Land telt toch flink wat beloftevolle startups en kleine succesvolle kmo’s?
A: De welvaart in Vlaanderen is er niet gekomen dankzij de lokale bakker of apotheek.  Zij komt van de wereldeconomie, van onze exportkamioenen.  Dat was de auto-industrie, maar ook bijvoorbeeld de farma of chemie.  Dergelijke bedrijven zijn de trekkers van de economie.  Net die spelers krijgen klappen.  Ze worden afgeslankt en als er investeringen zijn, betreft het vervangingsinvesteringen.  We gaan dit voelen.

Q: Wanneer is de crisis voorbij?
A: Ik spreek niet over een economische crisis, wel van een structurele: de vernieuwing van de economie, van de sociale zekerheid, staatsstructuur en responsabilisering en modernisering van Vlaanderen.  Eerst moet je dit oplossen, en hopelijk lukt dit tegen 2020 (!).  het federale begrotingstekort heeft meer te maken met het uitblijven van die zaken dan met de economische crisis.

Q: U bent pessimistisch?
A: Er zijn vier mogelijke scenario’s.  Een: de federale overheid maakt werk van een staatshervorming en houdt de sociale zekerheid onder controle.  Bovendien voert Vlaanderen Vlaanderen in Actie uit.  Dan kunnen we een topvijfregio worden.  Twee: Vlaanderen doet zijn plicht, maar er is geen staatshervorming.  Dit noem ik het ‘gekluisterde Vlaanderen’.  De regio’s hebben geen middelen om kostencompetitief te zijn of te vernieuwen.  Drie: op federaal niveau gebeuren er veranderingen maar Vlaanderne doet niets.  Dat noem ik ‘het domme Vlaanderen’.  Vier: beide niveau’s verzaken aan hun taak.  Dan komen we in het zwarte gat.  Jammer genoeg zijn we zeer goed bezig die weg op te gaan.

Ivan Van De Cloot’s (Itinera) voorspellingen over de Belgische Vastgoedbubbel in de Trends van afgalopen januari worden bewaarheid:
Ondanks de recente berichten over dalende woningprijzen, vindt Ivan Van de Cloot dat de markt nog steeds oververhit is.
“De huurprijzen namen de voorbije jaren gemiddeld toe met 2 procent, terwijl de woningprijzen met 6 tot 10 procent stegen.  De markt is fundamenteel scheefgegroeid.  Jonge gezinnen betalen gewoon te veel voor hun woning….  In 2011 drijven de inflatoire gevolgen van de staatsinterventie naar boven.  De centrale banken zullen moeten ingrijpen, door de rente te verhogen.  Het is best mogelijk dat de pendel helemaal overslaat en er een hypercorrectie komt….   De een zegt dat de prijs zal dalen en de andere zegt dat hij zal stijgen, en men concludeert dan dat het zal meevallen”.  Net of het een kwestie is van opinies.”  De econoom wijst er nog op dat de woningprijzen in verhouding tot de koopkracht in België de voorbije 20 jaar plus 150 procent zijn gestegen.  In de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk bleef die verhouding in die periode dezelfde.  In die landen is de zeepbel gebarsten.  “Wie gelooft nog dat in België andere factoren de vastgoedprijzen bepalen?  Die gezinnen zetten zich trouwens steeds krapper om hun huis te verwerven.  Momenteel bedraagt de hypothecaire schuld van België bijna 70% van het nationaal inkomen.  Dat is een verdubbeling tegenover 1992.

De uitspraken van Stratfor van afgelopen vrijdag over België mogen er ook wezen:

In Augustus schreef ik het stuk “België heeft een CPMF tax nodig?”
CPMF sstaat voor “Charge on Financial Movements”.  Het was de Brazioliaanse tax die 0,38% bedroeg op alle financial transacties (bank deposits, geldafhalingen, overschrijvingen, aankopen van aandelen, etc…).
Concreet: wanneer je een overschrijving van BRL 1.000 deed van je zichtrekening naar je pensioenfonds, dan kwam er slechts BRL 996,2 toe op je pensioenfonds, BRL 3,8 werd automatisch afgehouden als CPMF tax.

Brazilië had de luxe om de CPMF tax af te schaffen in January 2009.
Al sinds 2007 zeg ik dat we in Europa een dergelijke tax op financiële transacties zullen krijgen.  En ziehier: de Tijd koplettert vandaag dat Herman Van Rompuy een EU tax op financiële transacties wil.
Letterlijk citaat:
‘Voor de financiering van de welvaartsstaat zullen nieuwe middelen nodig zijn. Groene fiscale instrumenten zijn een mogelijkheid, maar wel een ambigue: dit type van belastingen zal uiteindelijk uitdoven. Maar de mogelijkheid van financiële heffingen op Europees niveau moeten ernstig bekeken worden en voor de eerste keer ooit staan de grote landen in de Unie daarvoor open’.

In-se ben ik voorstander van een dergelijke tax (liever een CPMF tax dan andere minder transparante instrumenten); doch de impact is vergaand.  Een van de meest frappante zij-effecten ervan is dat de fiscale instanties indirect kunnen volgen welke transacties er binnen en buitengaan op je bankrekening via die taxatie.

Misschien dringt het stilaan door in Europa dat we een zware rekening te betalen krijgen en dat deze crisis gevolgen van structurele aard heeft voor ons Europeanen.
Noels probeert het met de nodige flow-power allemaal nog wat positief in te kleuren, zie video onder.

Maar de echte realiteit is natuurlijk dat Europa en zeker België niet kan overleven met een structureel lager groeipad.  Onze hele verzorgingsstaat gaat uit van eeuwige groei.  Elke econoom zal onderstrepen dat er gemiddeld een groei van 2 à 2,5% dient te zijn om de werkloosheidsgraad niet te zien toenemen.

Vandaag publiceerde De Tijd een louterend artikel over de dalende Belgische vastgoedmarkt, dit in schril contrast tot wat de makelaars en ontwikkelaars ons de afgelopen maanden wilden laten geloven.  Kosten nog moiete hebben ze gespaaard om hun wensen bewaarheid te laten worden.  Helaas, de feiten spreken voor zich: promotoren zoals Belim lieten hun prijzen al met meer dan 17% zakken en als je de nuchtere cijfers bekijkt is een verdere correctie van 20% niet ondenkbaar.

Afgelopen mei publiceerde Stadim deze presentatie.
Slide 18 vat de essentie samen.  De afgelopen 25 jaar zijn onze Belgische lonen veel sneller gestegen dan de Consumptieprijzen; dat is niet langer sustainable in deze nieuwe wereldorde.  Wat betreft de woningprijzen: die zijn sinds 1990 veel sneller gaan stijgen dan die snel stijgende lonen, sinds 200 zelfs exponentieel sneller.  Er is dus een dubbele prijsdruk op vastgoed (1) vastgoedprijzen dienen weer in lijn te komen met de lonen (2) onze lonen zullen onder stevige druk komen en onze netto koopkracht zal het komende decennium onder een neerwaartse druk komen te staan.

Wat zegt u? Dat er andere factoren zijn die de vastgoedprijzen beinvloeden dan de loonmassa?
Dat klopt, zie slide 41 in de presentatie van Stadim.  Echter:
1. Inflatie zal stijgen, de rentevoet eveneens en de banken hebben voor enkele decennia hun les geleerd en zullen via hogere spreads “bibbergeld” aanrekenen.
2. De termijnen van woonkredieten zullen er niet langer op worden, integendeel.
3. Over de koopkracht hadden we het reeds: die gaat in neerwaartse lijn.  Niet overtuigd?  Lees John Mauldin er deze week op na.

Kortom, als u ook maar 1 signaal ziet dat zou kunnen wijzen op een opwaartse tendens in Belgisch vastgoed: overtuig me.

Inderdaad, in de Verenigde Staten bodemt de vastgoedcrash stilaan uit; ergens begin 2010 moet daar het ergste voorbij zijn en zitten ze op de bodem in kleermakerszit. Daar zijn we in Europa nog minstens een jaar vandaan; de fundamentals zien er volgens dat stuk van  Mauldin veel, veel belabberder uit dan in de VS.

Dat Opel Antwerpen op de fles gaat, daar twijfelt niemand meer aan.  Inderdaad, weer een golf brugpensioenen, net zoals bij KBC.
Wij gaat al die lasten in Vlaanderen blijven dragen?
Vlaanderen telt 6.161.600 inwoners, 1.100.194 daarvan is ouder dan 65 jaar.  Slechts 3.701.177 bevindt zich in de leeftijdscategorie 20-64 jaar.
- Hoeveel van die 3.701.177 werken?
- Trek daar de ambtenaren en leerkrachten van af met hun 570.000 vakantiedagen

En dan blijf je over met het piepkleine deeltje slaven die de welvaart van 6,2 miljoen Vlamingen moet dragen?
Dat moet toch gekend zijn: het aantal werkende Vlamingen – ambtenaren – leerkrachten?  Iemand een idee?

Vorige week heb ik mateloos genoten van dit interview met William de Vijler op Tijd.tv.  Enkele quotes:

- Je ziet dat de crisis in de privesfeer van de gezinnen bestreden worden door een toename van de overheidsschuld.  Dat betekent dat we in 2010, 2011 en de volgende jaren een economische beleid gaan hebben van overeidswege dat gekenmerkt zal worden door het op de rem te gaan staan, want we moeten de overheidstekorten koste wat koste opnieuw laten verminderen.  Dus aangezien je die problematiek hebt van gezinnen die normaalgezien hun spaarquota zullen willen verhogen om weer een normaal vermogen op te bouwen en dan die overheid, moet je dus stellen dat die groene scheuten op een minder vruchtbare omgeving zullen groeien dan van een klassieke voorgaande recessie.  Gezinnen moeten hun eigen balansen in orde krijgen, de overheden hebben een probleem en we krijgen een omgeving met veel meer regelgeving.  Als je alles samenvoegt kan het niet anders dat de groei trager zal zijn dan die in het verleden geweest is.
- Let echter op, de wereld is duidelijk geëvolueerd van een wereld waar je klassiek de Westerse wereld had met de Verenigde Staten en ja, Europa holt daar wat achteraan en ja, de Verenigde Staten groeide sterke omdat ze grote lopende tekorten hadden en iedereen was blij die dollars te aanvaarden.  We zijn nu echter geëvolueerd naar een soort bipolaire wereld met de Westerse wereld en Azië, maar vergeet niet Brazilië en Latijns Amerika in het algemeen.  het is voor mij echter duidelijk dat je geen 1:1 substitutie kan krijgen tussen een trager groeiende Westerse wereld en dan snellere groei in de groeilanden.  De sterke economische groei van de groeilanden dit decennium had te maken met opbouw van productiecapaciteit en een sterke stijging van de uitvoer die leidde naar overschotten op de handelsbalans.

Ondertussen waarschuwt Robert Zoellick, voorzitter van de Wereldbank er zeer terecht voor dat deze economische crisis kan uitmonden in een zeer ernstige sociale en humanitaire crisis.  Terecht, ik wees hier reeds in een Zuid Afrikaanse context op. Een werkloosheid van 15,2% in België eind 2010, dat is sinds WWI ongezien.   Robert Zoellick heeft dan gelijk om op de “X-factor” te wijzen: we weten niet wat er in dergelijke gevallen gaat gebeuren.    In Zuid Afrika bedraagt de werkloosheid vandaag 38,3% (ter vergelijking: in Brazilië bedraagt de werkloosheid vandaag 8,9%, ivm de Belgische 11,8% vandaag), wat als die Zuid Afrikaanse werkloosheid naar 50% neigt?

Opvallend is dat Zoellick expliciet Latijns Amerika als een stabiele regio bestempelt, zelfs Mexico, dat in tegenstelling tot Brazilië toch sterk afhankelijk is van export naar de VS:

“Latin America has remained reasonably stable, even if Mexico and Central America are under pressure because they rely a lot on the North American market,” Mr Zoellick added.